วันสารทไทย 2564 ตรงกับวันที่ 6 ตุลาคม ถือเป็นจารีตสำคัญของชาวไทยที่ปฏิบัติสืบต่อกันมายาวนาน ชอบจัดขึ้นในราวกันยายน-ตุลาคมของทุกปี ทั้งยังเป็นวันรวมญาติที่สมาชิกในครอบครัว ด้วยกันทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว มีประวัติที่มาที่ไปอย่างไร ติดตามจากเนื้อหานี้

ทำความรู้จัก “วันสารทไทย” เป็นวันอะไร?

วันสารทไทยเป็นวันทำบุญกลางปีของชาวไทย ตรงกับวันแรม 15 เย็น ขึ้น 10 บ้างก็นิยมเรียกวันนี้ว่า “วันสารทเดือนสิบ” หรือ “จารีตทำบุญเดือนสิบ” โดยในแต่ละภาคจะมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันออกไป ดังต่อไปนี้

– ภาคกลาง : วันสารทไทย
– ภาคใต้ : งานทำบุญเดือนสิบ, จารีตชิงเปรต
– ภาคอีสาน : งานบุญข้าวสาก
– ภาคเหนือ : งานตานก๋วยสลาก

วันสารทไทยได้รับอิทธิพลมาจากคติประเทศอินเดีย เมื่อไทยรับเข้ามาใช้เป็นส่วนใดส่วนหนึ่งของประเพณีพื้นเมืองแล้ว ก็จะมีความยึดโยงกับความเชื่อถือเรื่องสังคมเกษตรกรรมรวมทั้งบรรพบุรุษ โดยเชื่อว่าการทำบุญให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว รวมถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เคารพยกย่อง จะช่วยบันดาลใจให้ครอบครัวร่มเย็นเป็นสุข ฝนฟ้าตกตามฤดูกาล พืชพรรณธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ เก็บเกี่ยวได้ผลผลิตที่พอใจ แต่ว่าถ้าหากไม่นับถือบรรพบุรุษรวมทั้งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ก็จะได้รับผลที่ตรงกันข้ามกันนั่นเอง

เรื่องราววันสารทไทย มีที่มาอย่างไร?

จากหลักฐานในหนังสือพระราชพิธีสิบสองเดือน บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เชื่อว่า จารีตวันสารทไทยมีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย ส่วนต้นสายปลายเหตุที่สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลมาจากประเทศอินเดียรวมทั้งคติพราหมณ์ เพราะว่าในอดีตกาลตอนวันสารทที่จัดในเดือน 10 เมื่อเทียบกับตอนฤดูเก็บเกี่ยวของไทยแล้ว พบว่าเป็นช่วงที่ข้าวยังไม่สุก ไม่ใช่ฤดูเก็บผลิตผลของไทย ก็เลยไม่อาจจะทำของหวานกระยาสารทขึ้นมาโดยใช้ผลิตผลในตอนนั้นได้
เมื่อเป็นแบบนั้น ชาวไทยก็เลยปรับปรุงแก้ไขดัดแปลงด้วยการนำข้าวสารเก่า ผสมกับถั่วรวมทั้งงา เพื่อใช้ทำของหวานกระยาสารท สำหรับบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทวดา รวมทั้งผีสาง ที่รอป้องกันป้องกันแทนนั่นเอง ถัดมาเมื่อชาวไทยหันมานับถือศาสนาพุทธ ก็เลยนิยมทำบุญกับพระภิกษุ เพื่ออุทิศบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ รวมถึงคนตายที่กลายเป็น “เปรต” ให้ได้มีโอกาสมารับส่วนบุญในวันทำบุญสารทเดือนสิบนั่นเอง ซึ่งคนใต้จะเรียกวันนี้ว่า “วันทำบุญชิงเปรต” นั่นเอง โดยควรจะมีการจัดสำรับของกิน ผลไม้ ของหวานพอง ของหวานลา ฯลฯ นำไปทำบุญ เพื่อหวังให้ญาติที่ล่วงลับไปแล้ว ได้รับผลบุญในตอนเทศกาลดังที่ได้กล่าวผ่านมาแล้ว

sartjaen2

ความสําคัญวันสารทไทย สะท้อนแนวคิดเรื่องอะไรบ้าง?

  • การแสดงความกตเวทิตาต่อบรรพชนที่ล่วงลับไปแล้ว เชื่อว่าในตอนวันสารทเดือนสิบ ญาติที่ตายจากไปแล้ว แต่ว่ายังจำต้องชดเชยบาปอยู่ จะได้กลับมาหาครอบครัวเพื่อรับส่วนบุญกุศล
  • การแสดงความยำเกรงต่อผู้มีบุญคุณ แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างบรรพชนที่เสียชีวิตไปแล้ว รวมทั้งลูกหลานญาติที่ยังมีชีวิตอยู่
  • การแสดงความมีน้ำใจ เพราะว่าในตอนวันสารทไทย ชาวไทยชอบนิยมนำของหวานกระยาสารท หรือของหวานตามจารีตของแต่ละท้องถิ่น ไปมอบให้แก่กัน
  • การแสดงความยำเกรงต่อธรรมชาติ แม่โพสพ ผีสาง เทวดา (ตามความเชื่อถือของแต่ละพื้นที่) ที่ช่วยป้องกันป้องกันให้ผลผลิตการกสิกรรมได้ผลดี
  • การเสียสละ ทำบุญ บริจาคทาน ไม่โลภ ไม่ยึดติด ทั้งเป็นการชุบเลี้ยงศาสนาพุทธ สงวนจารีตไทยสืบไป

sartjaen1

สำหรับกิจกรรมวันสารทไทยที่ชาวไทยยึดมั่นปฏิบัติกันทุกปีเป็นการไปวัดทำบุญ กรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับ ด้วยการนำข้าวปลาของกิน ผลไม้ ของหวานตามจารีต ไปร่วมตักบาตรที่วัด ซึ่งการประกอบพิธีวันสารทไทยในแต่ละพื้นที่ ก็อาจมีลักษณะที่แตกต่างกันออกไป

Leave a Reply

Your email address will not be published.